باز گرداند . اما چون دو روز پس از رفتن وى خبر يافت كه شاه ايران نسبت به تربيت خان استخفافها روا داشته و به وى بىاعتناييها و درشتيها كرده دستور داد به تلافى نجفقلى بيگ را بازگردانند ، و چون به حضور آمد دستور داد ميوه‌هايى را كه از ايران به هديه آورده بود در صحن خانه‌اى كه اقامتگاه او بود پراكنده و تباه كنند . ديگر از عمارات اين كوچه قصر ميرزا خان بيگ است . شاه عباس اول از وجود او كه تاجر توانگر و معروفى بود ، و غالبا به تجارت به كشورهاى بيگانه مىرفت براى خبريابى برخى امور محرمانه در ممالك خارج استفاده مىكرد . از آن پس قصر كمال بيگ يكى ديگر از جواهر فروشان است . سپس راه به كوچهء باقر ديوانه مىرسد كه در آن يك عمارت عالى و يك مسجد به همين نام است . در زبان فارسى ديوانه هم به معنى مجنون ، و هم به معنى دلير و بىباك مىباشد . در همين كوچه كاخى بزرگ مركب از چند دستگاه عمارت رفيع و چند باغ وجود دارد . شاه عباس اول در بيستمين سال سدهء گذشته ، عده‌اى از خواجه‌هاى بيكاره و مزاحم دربار را در آن خانه جاى داد ، و سى سال بعد شاه عباس دوم چون دريافت اين گروه مزاحم به زودى نمىميرند دستور داد عدهء زيادى از جوان‌ترين آنها را بكشند ، و جسدشان را در همان باغها به خاك سپارند ، و در سال 1667 كه من مشغول نوشتن اين سفرنامه بودم بيش از پانزده نفر اين خواجه‌ها زنده نبودند ؛ و شرح زير آمار و آثار مهّم محلّهء زيبا و گسترده دامن عباس آباد واقع در حومهء شهر مىباشد . مجموع خانه‌هاى اين محله و توابعش متجاوز از دو هزار باب است ، و افزون بر دوازده مسجد ، و نوزده گرمابه ، بيست و چهار كاروانسرا و پنج مدرسه دارد كه جزو خانه‌ها به حساب نيامده است . معنى تحت اللفظى عباس آباد محل و جاى عباس است ، و آباد به جايى اطلاق مىگردد كه بنيادش تازه باشد . بزرگ‌ترين و مهم‌ترين محلات حومهء شهر پس از كوى زيبا و با صفا و خوش منظر عباس آباد ، كوى شمس آباد ، و محلّهء شيخ يوسف بنّاست ، كه اين هر دو همانند عباس آباد در امتداد رود دامن گسترده‌اند . شمس آباد كه در جانب راست عباس آباد واقع شده ششصد و يازده خانه دارد ، و به دو قسمت شمس آباد نو و شمس آباد كهنه تقسيم مىشود . در شمس آباد كهنه چون دور از مراكز بازرگانى و بازار و كاخ سلطنتى و ديگر نقاط مهّم شهر است هيچ يك از بزرگان و توانگران سكونت ندارند . شمس آباد نو از پنجاه سال پيش آبادان شده ، و كوچه‌ها خوب و پرآب